Ochrona prawa do wizerunku uczestników postępowania karnego w ujęciu konstytucyjnym

Abstrakt

W artykule poruszono problem zakresu ochrony wizerunku uczestników postępowania karnego w ujęciu konstytucyjnym. Autor wskazuje na różny sposób rozumienia pojęcia wizerunku w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym, zwraca też uwagę na istotną różnicę pomiędzy intensywnością ochrony wizerunku podejrzanego i świadka. W artykule poruszono zagadnienie kolizji dwóch praw: prawa do prywatności oraz prawa do informacji, wskazano też, że przyznanie priorytetu dobrom osobistym, w tym prawu do wizerunku, prowadzi do ograniczenia przepływu informacji. Zwrócono uwagę, że decyzja prokuratora lub sądu o ujawnieniu wizerunku podejrzanego stanowi formę rozstrzygnięcia kolizji interesów: indywidualnego podejrzanego i grupowego (społeczeństwa uprawnionego do pozyskiwania informacji). W publikacji dokonano analizy przepisów Prawa prasowego, które ograniczają wolności prasy w odniesieniu do ujawnienia wizerunku podejrzanego. Zwrócono uwagę, że ujawnienie w prasie danych pozwalających zidentyfikować osobę, przeciwko której toczy się postępowanie przygotowawcze, ingeruje bezpośrednio w sferę jej życia prywatnego, często także rodzinnego, może również prowadzić do naruszenia czci i dobrego imienia. Wskazano na przesłanki ujawnienia wizerunku podejrzanego, takie jak: potrzeba zapobieżenia dalszej przestępczej działalności podejrzanego, ustalenie przez organy ścigania nowych faktów i dowodów, realizacja funkcji wychowawczej postępowania karnego, ostrzeżenie i uspokojenie opinii publicznej. W artykule wskazano na słabszy zakres ochrony prawnej wizerunku osoby powszechnie znanej, wynikający z art. 14 ust. 6 Prawa prasowego, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych. Zwrócono uwagę, że dziennikarz ma prawo przedstawiać nieprawidłowości w funkcjonowaniu życia społecznego, których dopuścili się urzędnicy państwowi, samorządowi. Autor opowiada się za utrzymaniem obowiązujących ograniczeń prawa do informacji zawartych w art. 13 ust. 2 i 3 Prawa prasowego z uwagi na konieczność poszanowania prawa do prywatności. Zaprezentowano pogląd, że brak wskazanych ograniczeń czyniłby iluzoryczną fundamentalną zasadę procesu karnego – domniemania niewinności. Autor podkreśla, że każdy człowiek oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo, aby uznawano go za niewinnego dopóty, dopóki jego wina nie zostanie mu udowodniona zgodnie z prawem podczas publicznego procesu.