Ryzyko kwalifikacji przedwcześnie wystawionej faktury jako nierzetelnej – zagadnienie odpowiedzialności podatkowej i karnoskarbowej

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest zidentyfikowanie ryzyka uznania faktury wystawionej przed terminami określonymi w ustawie o podatku od towarów i usług tj. 60 dni przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi bądź otrzymaniem, przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi, całości lub części zapłaty jako faktury niedokumentującej rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a także ustalenia skutków podatkowych i odpowiedzialności karnoskarbowej.

Do przeprowadzenia badania zastosowano metodę dogmatyczno-prawną polegającą na przeprowadzeniu procesu wykładni i interpretacji relewantnych przepisów prawnych. Dodatkowo zastosowano metodę analityczną obejmującą analizę literatury przedmiotu, orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz działalności interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. W konsekwencji analizie poddano przede wszystkim wyroki opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz interpretacje indywidualne opublikowane w Systemie Informacji Celno-Skarbowej EUREKA.

W wyniku badań ustalono, że rezultat wykładni językowej opartej wyłącznie o warstwę deskryptywną ustawy o podatku od towarów i usług prowadzi do wniosku, że faktura wystawiona w powyżej opisanych okolicznościach powinna zostać zakwalifikowana jako faktura, która nie dokumentuje rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Konsekwencją takiej kwalifikacji jest ryzyko wystąpienia odpowiedzialności karnoskarbowej z tytułu wystawienia faktury nierzetelnej. Niemniej jednak proces wykładni powinien uwzględniać również wykładnię systemową i funkcjonalną, których wspólny rezultat prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy dane zdarzenie gospodarcze dojdzie do skutku to taka faktura jest wyłącznie fakturą wadliwą, która jednak dokumentuje rzeczywiste zdarzenie gospodarcze.

Konsekwencją tak wystawionej faktury jest również ryzyko powstania po stronie sprzedawcy obowiązku zapłaty podatku należnego przy jednoczesnym braku prawa do odliczenia po stronie nabywcy z uwagi na to, że taka faktura w ocenie organów podatkowych stwierdza czynności, które nie zostały dokonane. Uwzględniając jednak linię interpretacyjną sądów administracyjnych należy uznać, że taka faktura – w sytuacji, gdy dojdzie do danego zdarzenia gospodarczego – powinna zostać rozpoznana na zasadach ogólnych i jednocześnie powinna umożliwić nabywcy skorzystanie z prawa do odliczenia poprzez obniżenie podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.