Granice wolności artystycznej
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2025.2.176Słowa kluczowe:
wolność sztuki, granice swobody artystycznej, kolizja dóbr, obraza uczuć religijnychAbstrakt
Jednym z najważniejszych przejawów wolności jest wolność sztuki. W tej sferze próbuje się absolutyzować wolność twórczości artystycznej, nie dostrzegając żadnych jej ograniczeń. Czy rzeczywiście artysta może wszystko? Czy subiektywne wrażenie, odczucie, pogląd, mniemanie, ma pierwszeństwo przed obiektywnymi kryteriami kwalifikowania danego przedmiotu jako dzieła sztuki? Czy w ogóle istnieją takie kryteria?
Właściwie kwestia zakresu wolności artystycznej jest zagadnieniem sztucznie podnoszonym do rangi rzeczywistego problemu, którego ofiarami mają być rzekomo wspaniali artyści, pozbawiani swobody tworzenia. Prawdziwa sztuka broni się sama i raczej sama niczego nie atakuje. Istotą aktu tworzenia nie jest niszczenie, poniżanie, deprecjonowanie. Piękno jako owoc działania artysty jest bliskie dobru – arystotelesowskiemu celowi wszelkiego dążenia, zatem dalekie jest od wszelkiej postaci zła, w tym obrazy, pogardy, braku szacunku.
Bibliografia
Arystoteles, Etyka nikomachejska, Warszawa 1982
Banaszak B., Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012
Belting H., Obraz i kult. Historia obrazu przed epoką sztuki, Gdańsk 2010
Ciepły F., O kontratypie sztuki, Prokuratura i Prawo 2015, nr 10
Czarnek P., Konstytucyjne granice wolności twórczości artystycznej w kontekście prawa do ochrony uczuć religijnych, [w:] Odpowiedzialność karna artysty za obrazę uczuć religijnych, red. F. Ciepły, Warszawa 2014
de Mattei R. w wywiadzie: Kościół już nie walczy, Rzeczpospolita 2014, nr 243, dodatek Plus Minus, nr 42,
Derlatka M., Bóg nie potrzebuje ochrony, Rzeczpospolita 2012/153
Derlatka M., Granice w sztuce też istnieją, Rzeczpospolita 2011/197
Derlatka M., Sztuka a prawo karne, Jurysta 2016, nr 6,
Derlatka M., Zasadność kryminalizacji obrazy uczuć religijnych, Prokuratura i Prawo 2015, nr 10
Draguła A., Bluźnierstwo. Między grzechem a przestępstwem, Warszawa 2013
Gardocka T., Czy w polskim prawie karnym potrzebny jest kontratyp sztuki?, Palestra 2015, nr 1-2
Janyga W., Przestępstwo obrazy uczuć religijnych w polskim prawie karnym w świetle współczesnego pojmowania wolności sumienia i wyznania, Warszawa 2010
Krukowski J., Polskie prawo wyznaniowe, Warszawa 2008
Majewski J., Czy kontratyp sztuki istnieje?, [w:] Odpowiedzialność karna artysty za obrazę uczuć religijnych, red. F. Ciepły, Warszawa 2014
Marek A., Głos w dyskusji, [w:] Prawnokarne aspekty wolności, red. M. Mozgawa, Kraków 2006
Małecki M., Kontratyp sztuki de lege lata, [w:] Odpowiedzialność karna artysty za obrazę uczuć religijnych, red. F. Ciepły, Warszawa 2014
Nalewajko J. J., Kubiak R., Sztuka jako okoliczność wyłączająca bezprawność?, Palestra 2000, nr 9-10
Postanowienie Sądu Najwyższego z 5 marca 2015 r., III KK 274/14, http:// sn.pl/ orzecznictwo/ Biuletyn_SN/
Biuletyn_ SN_ 9_2015.pdf
Słownik języka polskiego PWN, R-Z, tom III, red. M. Szymczak, Warszawa 1998
Słownik współczesnego języka polskiego, tom 2, p-żyzny, Warszawa 1998
Uchwała Sądu Najwyższego z 29 października 2012 r., I KZP 12/12, OSNKW 2012, Nr 11, poz. 112
Warchałowski K., Prawo do wolności myśli, sumienia i religii w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Lublin 2004
Warylewski J., Pasja czy obraza uczuć religijnych? Spór wokół art. 196 kodeksu karnego [w:] W kręgu teorii i praktyki prawa karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Wąska, red. L. Leszczyński, E. Skrętowicz, Z. Hołda, Lublin 2005
Wolter W., O kontratypach i braku społecznej szkodliwości, PiP 1963, z. 10
Wróbel W. [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz. Tom 2, red. A. Zoll, Warszawa 2006
Wróbel W., Zoll A., Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2012
Wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 2011 r., II CSK 431/10, LEX nr 784917
Zoll A., „Pozaustawowe” okoliczności wyłączające odpowiedzialność karną w świetle konstytucyjnej zasady podziału władzy [w:] W kręgu teorii i praktyki prawa karnego. Księga poświęcona pamięci Profesora Andrzeja Wąska, red. L. Leszczyński, E. Skrętowicz, Z. Hołda, Lublin 2005
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Marek Derlatka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
