Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 3 lipca 2025 r., sygn. U 2/25

Abstrakt

Glosa analizuje wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 lipca 2025 r., sygn. U 2/25, w którym uznano, że rozporządzenie Ministra Edukacji dotyczące organizacji zajęć z religii jest niezgodne z Konstytucją RP i ustawą o systemie oświaty z powodu braku wymaganego „porozumienia” z kościołami i innymi związkami wyznaniowymi, co naruszyło art. 12 ust. 2 ustawy oraz art. 25 ust. 3 Konstytucji. Wyrok – gdyby został opublikowany – prowadziłby do powrotu do rozporządzenia z 1992 r., przewidującego dwie godziny religii tygodniowo, a autor glosy wskazuje, że Trybunał ograniczył się do analizy uchybień proceduralnych, nie oceniając merytorycznie zmniejszenia liczby godzin. Na tle tej oceny pojawia się także problem rozróżnienia terminów „porozumienia” i „zgody”, który ma zasadnicze znaczenie dla zakresu dopuszczalnych zmian w przepisach wykonawczych dotyczących nauczania religii. Podkreślono znaczenie orzeczenia dla utrwalenia modelu nauczania religii, roli kościołów i innych związków wyznaniowych oraz ograniczenia swobody administracji, a także zwrócono uwagę na kontrowersje wokół legitymacji obecnego składu Trybunału. Autor ocenia wyrok jako nadmiernie formalistyczny i wskazuje, że kwestie nauczania religii powinny być rozstrzygane w procesie legislacyjnym, poprzedzonym demokratyczną debatą publiczną, a nie wyłącznie w drodze kontroli konstytucyjnej, akcentując przy tym znaczenie przestrzegania procedur dla państwa prawa i trudności w reformowaniu oświaty w kontekście wolności sumienia i praw rodziców.