Prawnokarna ochrona symboli państwowych
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2025.4.364Słowa kluczowe:
symbole narodowe, konstytucja, Kodeks karny, Kodeks wykroczeń, hymn państwowyAbstrakt
Celem artykułu jest przybliżenie prawnokarnej ochrony symboli państwowych, takich jak: godło, sztandar, chorągiew, bandera, flaga lub inny znak państwowy. Autor podkreśla, że ochrona tych symboli jest niezwykle istotna z punktu widzenia interesów Rzeczypospolitej Polskiej. Godło, barwy narodowe czy Mazurek Dąbrowskiego od wieków wyrażały miłość do ojczyzny, łączyły wszystkich Polaków w kraju i za granicą oraz były wyrazem tożsamości, honoru, dumy i godności narodu. Z tego powodu powinny być prawnie chronione, otaczane czcią i szacunkiem. Symbolami państwowymi mogą się posługiwać wszyscy obywatele, dlatego autor opracowania przekonuje, że w przestrzeni prawnej doszło do ukształtowania się „konstytucyjnego prawa do posługiwania się symbolami państwowymi”, które podlega dualistycznej ochronie na podstawie przepisów Kodeksu karnego oraz Kodeksu wykroczeń. W artykule zaprezentowano pogląd, zgodnie z którym znieważenie hymnu państwowego może być penalizowane na podstawie art. 133 k.k., który prawnokarnie wartościuje zachowania polegające na znieważaniu Narodu lub Rzeczypospolitej. Jednocześnie autor zwrócił uwagę, że najlepszym rozwiązaniem de lege ferenda byłoby uzupełnienie znamion przepisu art. 137 k.k. o hymn państwowy. Pozwoliłoby to na uniknięcie sporów doktrynalnych w zakresie możliwości stosowania interpretatio extensiva w przypadku znieważenia Mazurka Dąbrowskiego.
Bibliografia
Budyn-Kulik M. et al., Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz do art. 117-221, Warszawa 2014.
Budyn-Kulik M., Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025.
Budyn-Kulik M., Komentarz do art. 49 K.w., [w:] Kodeks wykroczeń. Komentarz, red. P. Daniluk, Warszawa 2019, Legalis/el.
Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 2001.
Góral R., Kodeks karny. Praktyczny komentarz, Warszawa 2007.
Górniok O. et al., Kodeks karny. Komentarz, Gdańsk 2002/2003.
Hoc S., O prawnokarnej ochronie przedstawicieli państw obcych oraz ich symboli państwowych, „Prokuratura i Prawo” 2003, nr 12.
Kardas P., [w:] Kodeks karny, Część szczególna, t. 2, red. W. Wróbel, A. Zoll, Warszawa 2017.
Kilińska-Pękacz A., Prawnokarna ochrona symboli państwowych, „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2015, nr 4.
Kłączyńska N., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, Warszawa 2014.
Kosmaty P., Na straży narodowej dumy, „Rzeczpospolita. Sądy i Prokuratura” z 18.03.2020, nr 65(11611).
Kulesza J., Komentarz do art. 137, [w:] Kodeks karny. Część szczególna, t. 1: Komentarz do art. 117-221, red. M. Królikowski, R. Zawłocki, Warszawa 2017.
Lipiński K., [w:] Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz, red. J. Giezek, Warszawa 2021.
Marek A., Kodeks karny. Komentarz, Warszawa 2010.
Peiper L., Komentarz do kodeksu karnego: prawa o wykroczeniach i przepisów wprowadzających wraz z niektóremi ustawami dodatkowemi i wzorami orzeczeń do prawa o wykroczeniach, Kraków 1933.
Rodzynkiewicz M., Modelowanie pojęć w prawie karnym, Kraków 1998.
Sarnecki P., [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, red. L. Garlicki, M. Zubik, t. 1, wyd. 2, Wydawnictwo Sejmowe 2016, komentarz do art. 28.
Sarnecki P., Komentarz do art. 28 Konstytucji, [w:] Konstytucja RP, t. 1, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, LEX/el.
Szeleszczuk D., „Przegląd Sejmowy” 2020, nr 4(159).
Wiak K., Komentarz do art. 137, [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. A. Grześkowiak, K. Wiak, Warszawa 2018.
Wrona J., Symbole państwowe i narodowe Polski w czasach najnowszych, „Studia Historyczne” 2008, nr 3-4.
Zgoliński I., [w:] Kodeks karny. Komentarz, red. V. Konarska-Wrzosek, Warszawa 2018.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.
Ustawa z 1 lipca 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. Nr 69, poz. 416.
Ustawa z 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz pieczęciach państwowych, Dz.U. Nr 7, poz. 18 ze zm.
Prawnokarna ochrona symboli państwowych 115
Ustawa z 25 czerwca 2010 r. o sporcie, Dz.U. z 2023 poz. 2048.
Ustawa z 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. Nr 44, poz. 267.
Ustawa z 10 lutego 1976 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Dz.U. Nr 5, poz. 29.
Rozporządzenie Prezydenta RP z 11 lipca 1932 r. Prawo o wykroczeniach, Dz.U. Nr 60, poz. 572 ze zm.
Kodeks wykroczeń z 20 maja 1971 r., Dz.U. z 2013 r. poz. 482 ze zm.
Postanowienie SA w Katowicach z 29.10.2008 r., II AKz 777/08, LEX nr 477769.
Wyrok SA w Szczecinie z 4.07.2013 r., II AKa 114/13, LEX nr 1350423.
Wyrok SA we Wrocławiu z 27.09.2018 r., II AKa 155/18, LEX nr 2583360.
Wyrok SN z 3.11.1936 r., III KK 1557/36, OSN(K) 1937/5/13, LEX/el.
Wyrok SN z 2.07.2013 r., III SK 42/12, LEX nr 1541164.
Wyrok SN z 17.05.2017 r., IV KK 145/17, LEX nr 2294408.
Wyrok SN z 16.12.2020 r., I CSK 787/18, LEX nr 3103850.
https://www.rp.pl/polityka/art9057531-po-wyborach-prezydenckich-zmieni-sie-godlo-polski, dostęp z 15.02.2025 r.
https://sjp.pwn.pl/słowniki, dostęp z 19.02.2025 r.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Kosmaty

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

