Glosa do decyzji Sądu Konstytucyjnego Republiki Słowenii z 25 kwietnia 2018 r. (sygn. akt U-I-140/14). Wolność wyznania a zakaz uboju rytualnego
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2025.3.346Słowa kluczowe:
wolność wyznania, relacje między państwem a związkami wyznaniowymi, proporcjonalność, prawna ochrona zwierzątAbstrakt
Przedmiotem glosy jest aprobująca analiza orzeczenia Sądu Konstytucyjnego Re publiki Słowenii z 25 kwietnia 2018 r. (sygn. akt U-I-140/14). Sąd Konstytucyjny stwierdził, że przewidziany w Konstytucji obowiązek ochrony zwierząt przed znęcaniem się obejmuje również działania ustawodawcy związane z zapobieganiem lub łagodzeniem zbędnego uczucia bólu, stresu lub strachu u zwierząt. Ochrona dobrostanu zwierząt mieści się w przesłance ochrony moralności publicznej, stanowi więc konstytucyjnie dopuszczalną przesłankę ingerencji w wolność praktyk religijnych. Zakaz uboju rytualnego chroni zwierzęta przed zadawaniem im cierpienia, którego można uniknąć. Ustawodawca w tym względzie nie przekroczył przysługującej mu swobody w stanowieniu prawa. Zakaz ten chroni wynikającą ze słoweńskiej kultury moralność publiczną w kwestii stosunku do zwierząt. Jednocześnie ograniczenie dotyczące wolności religijnej jest proporcjonalne, bowiem wyznawcy islamu mają możliwość sprowadzania mięsa halal z innych państw.
Bibliografia
Cebula M., Rytualny ubój zwierząt w kulturze Islamu. Od tradycji do nowoczesności, [w:] Śmierć zwierzęcia: współczesne zootanatologie, red. M. Kotyczka, Katowice 2014.
Korzeniak M., Europejczycy sprzeciwiają się ubojowi bez ogłuszania – najnowsze badania, https://www. otwarteklatki.pl/blog/europejczycy-sprzeciwiaja-sie-ubojowi-bez-ogluszania-najnowsze-badania.
Kuczma P., Ubój rytualny jako prawo mniejszości narodowych w Polsce, „Przegląd Prawa Konstytucyj nego” 2015, nr 5.
Macintyre A., Krótka historia etyki, Warszawa 2000.
Mięso powinno być znakowane ze względu na rodzaj uboju, https://instytutsprawobywatelskich.pl/mieso-powinno-byc-znakowane-ze-wzgledu-na-rodzaj-uboju/.
Mroczek R., Ubój rytualny w Polsce – wybrane aspekty, „Zeszyty Naukowe Szkoły Głównej Gospo darstwa Wiejskiego w Warszawie. Problemy Rolnictwa Światowego” 2017, t. 17, z. 1.
Opinie na temat dopuszczalności tzw. uboju rytualnego, https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2013/K_070_13.PDF.
Ossowska M., Socjologia moralności. Zarys zagadnień, Warszawa 2005.
Pudło-Jaremek A., Domagała M., Wolność religijna a dobrostan zwierząt w prawie UE. Uwagi na tle wyroków Trybunału Sprawiedliwości UE z 17 grudnia 2020 r., C‑336/19 oraz Trybunału Konsty tucyjnego z 10 grudnia 2014 r., K 52/13, „Prawo i Więź” 2022, nr 3.
Tietze M., Krupa W., Kamieniak J.S., Doświadczenia na zwierzętach i ubój rytualny. Międzyreligijny wymiar Encykliki Laudato si, „Studia Oecumenica” 2015, nr 15.
Wróbel J., Zwierzęta i ich prawa, [w:] Prawa człowieka, przesłanie moralne kościoła, Lublin 2010.
Zoethout C.M., Ritual Slaughter and the Freedom of Religion: Some Reflections on a Stunning Matter, „Human Rights Quarterly” 2013, vol. 35, nr 3.
Konstytucja Republiki Słowenii z dnia 23 grudnia 1991 r. (tłum. P. Winczorek), https://biblioteka.sejm.gov.pl/wp-content/uploads/2016/11/Slowenia_pol_010711.pdf.
Zakon o zaščiti živali, Uradni list RS, št. 38/13 – uradno prečiščeno besedilo, 21/18 – ZNOrg, 92/20, 159/21, 109/23, 12/25 – odl. US in 60/25, https://pisrs.si/pregledPredpisa?id=ZAKO1353.
Zakon o ustavnem sodišču, radni list RS, št. 64/07 – uradno prečiščeno besedilo, 109/12, 23/20, 92/21, 22/25 in 57/25 – ZF, https://pisrs.si/pregledPredpisa?id=ZAKO325.
Traktat o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dz.U. C 326 z 26.10.2012, s. 47-390, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=celex%3A12012E%2FTXT.
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19930610284.
Europejska Konwencja o ochronie zwierząt przeznaczonych do uboju z 10 maja 1979 r., Dz.U. z 2008 r. Nr 126, poz. 810, https://www.pzhk.pl/wp-content/uploads/Europejska_konwencja_o_ochronie_zwierzat_przeznaczonych_do_uboju.pdf.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1099/2009 z dnia 24 września 2009 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas ich uśmiercania, Dz.U. L 303 z 18.11.2009, s. 1-30, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX%3A32009R1099.
Dyrektywa Rady Nr 93/119/WE z dnia 22 grudnia 1993 r. w sprawie ochrony zwierząt podczas uboju lub zabijania, https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CONSLEG:1993L0119:20070105:PL:PDF.
Decyzja Sądu Konstytucyjnego z 24.10.2003 r., sygn., akt U-I-18/02, https://www.uradni-list.si/glasilo-uradni-list-rs/vsebina/2003-01-4735/odlocba-o-ugotovitvi-da-dolocbe-160--clena-drugega-in-tretjega-odstavka-164--clena-ter-prvega-in-drugega-odstavka-188--clena-zakona-o-bancnistvu-niso-v-neskladju-z-ustavo.
Decyzja Sądu Konstytucyjnego z 12.01.2017 r., sygn. akt U-I-52/16, https://www.uradni-list.si/glasilo-uradni-list-rs/vsebina/2017-01-0231/odlocba-o-ugotovitvi-da-peti-odstavek-1-a-clenain-prvi-odstavek-v-zvezi-s-tretjim-in-cetrtim-odstavkom-6-a-clena-zakona-o-dostopu-do-informacij-javnega-znacaja-nista-v-neskladju-z-ustavo.
Decyzja Sądu Konstytucyjnego z 25.04.2018 r. sygn. akt U-I-140/14, https://www.us-rs.si/odlocitev/?q=zaščiti+živali&df=&dt=&af=&at=&vd=&vo=&vv=&vs=&ui=&va=&page=1&sort=&order=desc&id=112755.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10.12.2014 r., sygn. akt K 52/13, OTK ZU 11A/2014, poz. 118.
Wyrok ETPCz z dnia 27.06.2000 r. w sprawie nr 27417/95 Cha’are Shalom Ve Tsedek przeciwko Francji, https://hudoc.echr.coe.int/eng#{"itemid":["001-58738"]}.
Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 17.12.2020 r., sygn. akt C-336/19, Dz.U. C 53 z 15.2.2021, s. 7-7, https://curia.europa.eu/jcms/upload/docs/application/pdf/2020-12/cp200163pl.pdf.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Andrzej Pogłódek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
