Prawo do milczenia zatrzymanego, a doktryna Miranda w polskiej procedurze karnej
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2025.2.336Słowa kluczowe:
zatrzymany, prawo do milczenia, doktryna MirandaAbstrakt
W myśl art. 42 ust. 2 Konstytucji RP prawo do obrony przysługuje każdemu, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne i to na każdym jego stadium. Zasadniczym elementem prawa do obrony jest też prawo do milczenia, które przysługuje każdemu od pierwszej czynności procesowej, w ramach której pada podejrzenie popełnienia przestępstwa. Jak się jednak okazuje, te uprawnienie nie jest w polskiej procedurze karnej w stopniu oczywistym wyartykułowane. Nie ma bowiem wprost sformułowanego obowiązku pouczenia o prawie do milczenia, zwłaszcza dla zatrzymanego jeszcze bez formalnych zarzutów. Powoduje to zatem wątpliwości, które wymagają rozważenia i zarysowania ewentualnych zmian w kierunku wzmocnienia reguły, iż nikt nie może być w obowiązku samodenuncjacji.
Bibliografia
Literatura:
I. Jankowksa-Prochot, Miranda Warning czyli „Masz prawo zachować milczenie…” w irlandzkim i polskim prawie karnym, Probacja, 2019 nr 2.
M. Błoński, Znaczenie zeznań funkcjonariusza policji opartych na czynności tzw. rozpytania, Prokuratura i Prawo 9, 2017.
M. Gabriel-Węgłowski, Rozpytanie osoby przed przesłuchaniem a swoboda wypowiedzi, LEX/el., 2022.
P. Kardas, Gwarancje prawa do obrony oraz dostęp do obrońcy na wstępnym etapie postępowania karnego – kilka uwag w świetle doktryny Salduz, doktryny Miranda oraz dyrektywy w sprawie dostępu do adwokata, Europejski Przegląd Sądowy, 2019 styczeń.
M. Klejnowska, Oskarżony jako osobowe źródło informacji o przestępstwie, Kraków 2004.
C. Z. Kłak, „Osoba podejrzana” oraz „Potencjalnie podejrzana” w polskim procesie karnym a zasada nemo se ipsum accusare tenetur, Ius Novum, 2012 nr 4.
R. Kmiecik, Dowód ścisły w procesie karnym, Lublin 1983.
R. Kmiecik, Prawo dowodowe. Zarys wykładu, Warszawa 2008.
D. Strzelecki, Dopuszczalność przeprowadzenia i wykorzystania w postępowaniu karnym dowodu na okoliczność informacji uzyskanych od osoby rozpytywanej albo wypytywanej, Prokuratura i Prawo 2018 nr 7-8.
A. Wąsek, O kilku aspektach reguły "nemo se ipsum accusare tenetur" de lego ferenda i de lego lata, w: J. Skupiński (red.), Standardy prawa człowieka a polskie prawo karne, Warszawa 1995.
Akty prawne:
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych z 16.12.1966r. z Nowego Jorku, ratyfikowany przez Polską Rzeczpospolitą Ludową 3.03.1977r. (Dz. U. 1977, nr 38, poz. 167).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/343 z dnia 9 marca 2016r. w sprawie wzmocnienia niektórych aspektów domniemania niewinności i prawa do obecności na rozprawie w postępowaniu karnym (Dz.U.UE.L.2016.65.1).
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności (Dz. Urz. UE L 294).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. 1997, nr 89, poz. 555 z późn. zm.).
Orzecznictwo:
wyrok Sądu Najwyższego USA z dnia 13 czerwca 1966r., nr 759, Miranda v. Arizona 384 U.S. 436 (1966)
uchwała SN z 9.11.2021r., sygn. I KZP 5/21, LEX: 3253397.
uchwała SN z 20.09.2007r., sygn. I KZP 26/07, LEX: 298949.
wyrok SN z 9.03.2023r., sygn. I KK 505/22, LEX: 3571647.
wyrok SN z 21.03.2013r., sygn. III KK 268/12, LEX: 1311768.
wyroku SN z 9.02.2004r., sygn. V KK 194/03, LEX: 102907.
wyrok SN z 18.02.2003r., sygn. WA 3/03, LEX: 184211.
wyrok SN z 15.07.1979r., sygn. V KRN 102/79, LEX: 20907.
postanowienie SN z 10.12.2020r., sygn. I KK 58/19, LEX: 3159995.
postanowienie SN z 4.05.2016r., sygn. III KK 334/15, LEX: 2044481.
postanowienie SN z 22.02.2007r., sygn. V KK 183/06, LEX: 274709.
postanowienie SN z 28.02.2002r., sygn. IV KKN 13/02, LEX: 53058;
wyrok SA we Wrocławiu z 30.09.2021r., sygn.. II AKa 136/21, LEX: 3304863.
wyrok SA w Łodzi z 18.06.2015r., sygn.. II AKa 84/15, LEX: 2050486.
wyrok SA w Poznaniu z 17.06.2014r., sygn. II AKa 107/14, LEX: 1493869.
wyrok SA w Szczecinie z 4.07.2013r., sygn. II AKa 114/13, LEX: 1350423.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Mateusz Tomczyk
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
