Odnawialne źródła energii jako cel publiczny realizacji bezpieczeństwa energetycznego w RP, czyli postulat de lege ferenda dla polskich regulacji prawnych na tle prawa niemieckiego i prawa UE

Autor

DOI:

https://doi.org/10.61823/dpia.2026.1.531

Słowa kluczowe:

odnawialne źródła energii, cel publiczny, bezpieczeństwo energetyczne, ochrona własności, wywłaszczenie, prawo niemieckie

Abstrakt

Artykuł podejmuje problem braku jednoznacznego uznania inwestycji w odnawialne źródła energii (OZE) za cel publiczny w polskim porządku prawnym oraz konsekwencji tego stanu rzeczy dla realizacji bezpieczeństwa energetycznego i ochrony prawa własności. Celem opracowania jest sformułowanie postulatu de lege ferenda dotyczącego uzupełnienia katalogu celów publicznych zawartego w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami o inwestycje w OZE jako instrument realizacji strategicznych zadań państwa. Analiza ma charakter dogmatycznoprawny i obejmuje wykładnię konstytucyjnych standardów ochrony własności, regulacji ustawowych oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Uzupełniająco zastosowano elementy analizy prawnoporównawczej, w ramach której niemiecki model ochrony własności i ustawowego uznania transformacji energetycznej za zadanie publiczne został wykorzystany jako punkt odniesienia normatywnego. W artykule wykazano, że brak systemowego uznania inwestycji w OZE za cel publiczny prowadzi do niespójności regulacyjnej oraz sprzyja stosowaniu rozwiązań nadzwyczajnych w postaci specustaw, co może paradoksalnie osłabiać konstytucyjną ochronę właścicieli nieruchomości. Uwzględniając zobowiązania wynikające z prawa Unii Europejskiej, w szczególności dyrektyw RED II i RED III, w artykule wskazano, że proponowana zmiana legislacyjna sprzyja realizacji bezpieczeństwa energetycznego przy jednoczesnym zachowaniu zasady proporcjonalności i słusznego odszkodowania.

Bibliografia

Adamski H., Eigentum verpflichtet? Skizzen zu den Artikeln 14 und 15 Grundgesetz, „Gesellschaft. Wirtschaft. Politik” 2019, nr 3, https://shop.budrich.de/wp-content/uploads/2024/08/16-5875-2019-3.pdf [data dostępu: 10.11.2025].

Banaszek H., Fit for 55 – rewizja unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) w ramach Europejskiego Zielonego Ładu, „Europejski Przegląd Sądowy” 2022, nr 2.

Beroud A., Bezpieczeństwo energetyczne RR: stagnacja czy rozwój? Uwarunkowania prawne, polityczne, ekonomiczne, Kraków 2024.

Bezpieczeństwo energetyczne. Koncepcje, wyzwania, interesy, red. J. Gryz, A. Podraza, M. Ruszel, Warszawa 2022.

Bezpieczeństwo energetyczne Polski i Europy. Uwarunkowania – wyzwania – innowacje, red. M. Ruszel, S. Podmiotko, Instytut Polityki Energetycznej im. I. Łukasiewicza, Rzeszów 2019.

Blok M.A., Art. 14 GG – Eigentum und Erbrecht (Kommentar), opinioiuris.de, 2025.

Bumke C., Voßkuhle A., German Constitutional Law, Oxford 2019.

Brunkhorst H., Privateigentum, Verdinglichungskritik und die Vergesellschaftung der Produktionsmittel, „Deutsche Zeitschrift für Philosophie” 2014, nr 3, vol. 62, htps://doi.org/10.1515/dzph-2014-0033 [data dostępu: 9.11.2025].

Chrisidu-Budnik A., Zielona transformacja energetyczna w optyce tragedii wspólnych zasobów, [w:] Administracja publiczna wobec nowych technologii. W kierunku neutralności klimatycznej, red. J. Korczak, Warszawa 2024.

Człowiekowska J., W kierunku neutralności klimatycznej? Dylematy planowania i zagospodarowania przestrzennego, [w:] Administracja publiczna wobec nowych technologii. W kierunku neutralności klimatycznej, red. J. Korczak, Warszawa 2024.

Eekhoff J., Soziale Sicherheit durch Eigentum Abwägung zwischen Eigentumsschutz und Sozialpflichtigkeit, [in:] Eigentum. Bibliothek des Eigentums, ed. O. Depenheuer, vol. 2, Berlin, Heidelberg 2005, https://doi.org/10.1007/3-540-26926-6_7.

Hardin G., The Tragedy of the Commons, „Science” 1968, nr 3859.

Komisja Europejska, State of the Energy Union Report 2023, Bruksela 2023.

Korczak J., Wprowadzenie. O pozytywnych i negatywnych skutkach wyzwań cywilizacyjnych dla współczesnej administracji publicznej, [w:] Administracja publiczna wobec nowych technologii. W kierunku neutralności klimatycznej, red. J. Korczak, Warszawa 2024.

Krölls A., Freiheit – Gleichheit – Eigentum – Sozialstaat = Kapitalismus: Streitschrift gegen den linken Verfassungsidealismus, „Zeitschrift für kritische Sozialtheorie und Philosophie”, vol. 3, no. 1, 2016, pp. 209-241, https://doi.org/10.1515/zksp-2016-0011.

Lege J., Art. 14 GG für Fortgeschrittene 45 Fragen zum Eigentum, die Sie nicht überall finden. Unter besonderer Berücksichtigung des Baurechts, „Zeitschrift für das Juristische Studium” 2012, nr 1.

Report from the Commission to the European Parliament, the Council, the European Economic and Social Committee and the Committee of the Regions State of the Energy Union Report 2025”, COM (2025) 667, final, Bruksela, z dnia 6 listopada 2025 r.

Rokosz M., Specustawa biogazowa a bezpieczeństwo energetyczne, „Prawo i Klimat” 2023, nr 3.

Rudnicki M., Zacharczuk P., Instalacje odnawialnego źródła wykorzystujące hydroenergię w ujęciu projektowanych unormowań prawnych, [w:] Nowe prawo energetyczne, red. M. Rudnicki, K. Sobieraj, Lublin 2013.

Schmid M., Kommentar zum EnWG, München 2024.

Soroka P., Bezpieczeństwo energetyczne: między teorią a praktyką, Warszawa 2015.

Szafrański A., Prawo energetyczne. Wartości i instrumenty ich realizacji, Warszawa 2014.

Szalewski M., Wywłaszczenie nieruchomości, Toruń 2005.

Szydło M., Planowanie w gospodarce energetycznej na obszarze gminy, „Samorząd Terytorialny” 2004, nr 5.

Szyrski M., Prawo administracyjne jako regulator dóbr chronionych – głos w dyskusji w sprawie problemu racjonalności w stosowaniu prawa, [w:] Dobra chronione w prawie administracyjnym, red. Z. Duniewska, Łódź 2014.

Szyrski M., Rola samorządu terytorialnego w rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE). Analiza administracyjnoprawna, Warszawa 2017.

Wolanin M., Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz, Warszawa 2021.

Wolanin M., Wywłaszczenie nieruchomości. Komentarz praktyczny, Warszawa 2023.

Pobrania

Opublikowane

18-09-2026

Jak cytować

Odnawialne źródła energii jako cel publiczny realizacji bezpieczeństwa energetycznego w RP, czyli postulat de lege ferenda dla polskich regulacji prawnych na tle prawa niemieckiego i prawa UE. (2026). Dyskurs Prawniczy I Administracyjny, 1, 67-81. https://doi.org/10.61823/dpia.2026.1.531