Filozofia Ubuntu a prawa człowieka osób LGBTQ+: Analiza prawnej, społeczno-kulturalnej i politycznej dynamiki w Kenii

Abstrakt

Ubuntu jest afrykańską filozofią głęboko zakorzenioną w afrykańskiej kulturze wzajemnej troski i odpowiedzialności za innych. Opierając się na zasadzie współzależności społecznej, zakłada ona, że dobrostan jednostek zależy od tego, w jakim stopniu wszyscy okazują sobie szacunek i troskę w duchu afrykańskiego braterstwa. Filozofia ta implikuje również równe traktowanie, wolne od jakiejkolwiek dyskryminacji, a tym samym ochronę praw przysługujących każdemu człowiekowi, zgodnie z systemem instrumentów ochrony praw człowieka. Jak trafnie zauważył Desmond Tutu, osoba kierująca się ubuntu należy do większej całości, która zostaje umniejszona, gdy niektórzy jejczłonkowie są dyskryminowani, uciskani lub traktowani tak, jakby byli mniej ludzcy. Należałoby zatem oczekiwać, że braterstwo i afrykańskość wyrażane przez ubuntu będą rozciągane na wszystkich, w tym także na osoby LGBTQ+.

W artykule, opartym na metodologii dogmatycznoprawnej, zbadano, w jakim stopniu filozofia ubuntu znajduje zastosowanie wobec osób LGBTQ+ w Kenii. Analizie poddano ustawodawstwo oraz orzecznictwo sądowe, aby ukazać nierównomierne stosowanie tej filozofii. Autor stawia tezę, że Kenia — jako państwo afrykańskie odwołujące się do inkluzywności i wspólnotowości wyrażanej przez ubuntu — dopuszcza się konstytucyjnego wykluczenia i ustawodawczej kryminalizacji osób LGBTQ+. Choć w ostatnim czasie można dostrzec subtelne rozszerzanie ducha ubuntu w niektórych orzeczeniach sądowych, osoby LGBTQ+ nadal bywają określane jako „nienaturalne”, „nienormalne” i „nieafrykańskie”, co prowadzi do ich społecznego wymazywania z powodu niezgodności z dominującym rozumieniem tego, co „naturalne”. Ich istnienie pozostaje zatem konstytucyjnie wykluczone i ustawowo kryminalizowane.

Artykuł ocenia użyteczność ubuntuizmu dla sytuacji praw człowieka osób LGBTQ+ w Kenii. Punktem wyjścia jest hipoteza, że filozofia ta stosowana jest nierówno, co prowadzi do systemowego wykluczenia osób LGBTQ+ wbrew jej własnym założeniom. W zakończeniu zaproponowano konkretne działania na rzecz bardziej całościowego i konsekwentnego stosowania tej filozofii.