REALIZACJA PRAWA DO ZWIĄZKÓW PARTNERSKICH OSÓB TEJ SAMEJ PŁCI W ŚWIETLE ORZECZNICTWA EUROPEJSKIEGO TRYBUNAŁU PRAW CZŁOWIEKA
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2024.4.581Słowa kluczowe:
Europejski Trybunał Praw Człowieka, związki jednopłciowe, prawo do życia rodzinnego, prawo do prywatnościAbstrakt
Artykuł analizuje ewolucję orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) w sprawie prawnego uznawania związków partnerskich osób tej samej płci, ze szczególnym uwzględnieniem jego wpływu na polski porządek prawny. Zaczynając od historycznej zmiany w podejściu Trybunału, od braku obowiązku uznania prawnego (sprawa Schalk i Kopf przeciwko Austrii) do uznania, że brak jakiejkolwiek ochrony prawnej narusza Konwencję (sprawa Oliari i inni przeciwko Włochom), tekst przedstawia, jak ta ewolucja wpłynęła na Polskę. Omówione są kluczowe wyroki ETPCz przeciwko Polsce (Przybyszewska i inni, Formela i inni, Szypuła i inni), które potwierdziły, że polskie prawo, nie oferując żadnej formy prawnego uznania, narusza prawa do życia prywatnego i rodzinnego. Wyroki te jasno wskazują na systemowy charakter problemu oraz na pozytywny obowiązek Polski do wprowadzenia odpowiednich regulacji. W podsumowaniu podkreślono, że orzecznictwo Trybunału działa jak „żyjący dokument”, który dostosowuje się do zmieniających się realiów społecznych, a brak działań legislacyjnych w Polsce jest niezgodny z europejskimi standardami i może prowadzić do dalszych konsekwencji.
Bibliografia
Garlicki L, Art. 8, [in:] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Warszawa 2010, Legalis.
Garlicki L., Fetova i inni przeciwko Rosji, czyli sformowanie europejskiego standardu nakazującego prawne uznanie związków oseksualnych, “Europejski Przegląd Sądowy” February 2023.
Górski M., Sędziowski aktywizm ETPC a deficyty strukturalne systemu Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, “Polski Rocznik Praw Człowieka i Prawa Humanitarnego” 2017, no 8.
Kuczma P., Glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 maja 2023 r., sygn. akt II OSK 1461/20, “Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2024, no 2.
Kuczma P., Wybrane orzeczenia sądów i trybunałów w sprawach wyborczych, [in:] B. Stępień-Załucka (ed.), Polskie prawo wyborcze, Warszawa 2025.
Skalik M., Prawnomiędzynarodowe instrumenty ochrony osób LGBT. Wybrane zagadnienia “Studenckie Prace Prawnicze, Administratywistyczne i Ekonomiczne” 2023, no 44.
Sobczak J., Orientacja seksualna jako prawo człowieka, “Środkowoeuropejskie Studia Polityczne” 2009, no 1/2.
Sobczak J., Prawo do ochrony orientacji seksualnej. Standardy europejskie, “Themis Polska Nova” 2012, no 1.
Wąsik M., Związki osób tej samej płci. Konsekwencje braku regulacji w prawie polskim, Warszwa 2024.
Decision of the European Commission of Human Rights of 17 December 1955 in the case of X v. the Federal Republic of Germany, application no. 104/55.
Judgment of the ECtHR of 22 October 1981 in the case of Dudgeon v. United Kingdom, application no. 7525/76.
Judgment of the ECtHR of 27 September 1999 in the case of Lustig-Prean and Beckett v. United Kingdom, applications nos. 31417/96 and 32377/96.
Judgment of the ECtHR of 27 September 1999 in the case of Smith and Grady v. United Kingdom, applications nos. 33985/96 and 33986/96.
Judgment of the ECtHR of 11 September 2007 in the case of L. v. Lithuania, application no. 27527/03.
Judgment of the ECtHR of 2 March 2010 in the case of Kozak v. Poland, application no. 13102/02.
Judgment of the ECtHR of 24 June 2010 in the case of Schalk and Kopf v. Austria, application no. 30141/04.
Judgment of the ECtHR of 16 September 2021 in the case of X v. Poland, application no. 20741/10.
Judgment of the ECtHR of 21 July 2015 in the case of Oliari and others v. Italy, applications nos. 18766/11 and 36030/11.
Judgment of the ECtHR of 17 January 2023 in the case of Fedotova and others v. Russia, applications nos. 40792/10, 30538/14 and 43439/14.
Judgment of the ECtHR of 12 December 2023 in the case of Przybyszewska and others v. Poland, application no. 11454/17 and 9 others.
Judgment of the ECtHR of 19 September 2024 in the case of Formela and others v. Poland, applications nos. 58828/12 and others.
Judgment of the Supreme Administrative Court of 17 May 2023, case ref. no. II OSK 1461/20.
Judgment of the Regional Court in Łódź of 12 December 2017.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Chodorowska, Paweł Kuczma
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
