Sprawiedliwość klimatyczna a OZE: czy prawo powinno wymuszać równy podział kosztów i korzyści
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2026.1.507Słowa kluczowe:
sprawiedliwość klimatyczna, odnawialne źródła energii, prawo klimatyczne, etyka prawa, OZE, transformacja energetycznaAbstrakt
Artykuł podejmuje problematykę sprawiedliwości klimatycznej w kontekście rozwoju odnawialnych źródeł energii (OZE). Punktem wyjścia jest teza, że prawo nie jest neutralnym instrumentem technicznej regulacji, lecz może i powinno pełnić funkcję promotora sprawiedliwości klimatycznej. W części teoretycznej przedstawiono ramy etyczne, w tym koncepcje Johna Rawlsa, Hansa Jonasa, Joan Tronto, Henry’ego Shue, Simona Caneya, Amartyi Sena i Marthy Nussbaum. W części empirycznej przeanalizowano wybrane orzeczenia sądowe (Urgenda v. Netherlands, opinia doradcza MTS z 2025 r.) oraz rozwiązania legislacyjne w Hiszpanii (wspólnoty energetyczne), Niemczech (Energiewende) i Polsce (ustawa 10H). Analiza pokazuje, że prawo może być zarówno narzędziem wspierającym sprawiedliwość klimatyczną, jak i barierą jej realizacji. Artykuł kończy się rekomendacjami dotyczącymi projektowania prawa klimatycznego w sposób, który zapewnia równy podział kosztów i korzyści transformacji energetycznej oraz chroni prawa i interesy obecnych i przyszłych pokoleń.
Bibliografia
Campos I., Pontes Luz G., Marín-González E., Gährs S., Hall S., Holstenkamp L., Regulatory challenges and opportunities for collective renewable energy prosumers in the EU, „Energy Policy” 2021, Elsevier, vol. 138(C). 2(2).
Caney S., Justice Beyond Borders: A Global Political Theory, Oxford 2005.
Gardiner S., A Perfect Moral Storm: The Ethical Tragedy of Climate Change, Oxford 2011.
Gawel E., Strunz S., Lehmann P., A public choice view on the climate and energy policy mix in the EU – how do the emissions trading scheme and support for renewable energies interact?, „Energy Policy” 2014, nr 64.
Gomółka K., Kasprzak P., Poland’s energy dependence at the turn of the 21st century, „Economics and Environment” 2023, nr 86(3).
Jacobsson S., Lauber V., The politics and policy of energy system transformation – explaining the German diffusion of renewable energy technology, „Energy Policy” 2006, 34(3).
Jonas H., Das Prinzip Verantwortung, Frankfurt a. M. 1979.
Klein N., This Changes Everything: Capitalism vs. the Climate, New York 2014.
Morris C., Pehnt M., Energy Transition: The German Energiewende, Berlin 2014.
Nussbaum M., Creating Capabilities: The Human Development Approach, Cambridge 2011.
Ohlhorst D., Germany’s energy transition policy between national targets and decentralized responsibilities, „Journal of Integrative Environmental Sciences” 2015, 12(4).
Peel J., Osofsky H., Climate Change Litigation: Regulatory Pathways to Cleaner Energy, Cambridge 2015.
Rawls J., A Theory of Justice, Cambridge 1971.
Sen A., Development as Freedom, Oxford 1999.
Shue H., Climate Justice: Vulnerability and Protection, Oxford 2014.
Szulecki K., Poland’s 10H rule: a case study in the political economy of renewable energy regulation, „Energy Policy” 2020.
Tronto J., Moral Boundaries: A Political Argument for an Ethic of Care, New York 1993.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Martyna Łaszewska-Hellriegel
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
