Uchwała w sprawie diet radnych gmin jako przykład ewolucji uchwały kierownictwa wewnętrznego w akt prawa miejscowego na podstawie orzecznictwa sądów administracyjnych
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2025.3.350Słowa kluczowe:
prawo miejscowe, samorząd terytorialny, uchwały rad gmin, diety radnych, orzecznictwo administracyjneAbstrakt
Artykuł podejmuje problematykę formalnoprawnego charakteru uchwał rad gmin dotyczących zasad przyznawania diet radnym oraz zwrotu kosztów podróży służbowych. Celem opracowania jest ukazanie ewolucji poglądów na temat kwalifikacji prawnej tych uchwał – od uzna wania ich za akty kierownictwa wewnętrznego po traktowanie jako akty prawa miejscowego. Zasto sowano metodę dogmatyczno-prawną, uzupełnioną analizą orzecznictwa oraz studium przypadku. Szczególną uwagę poświęcono zmianie linii orzeczniczej sądów administracyjnych, które początkowo kwalifikowały uchwały w sprawie diet jako akty kierownictwa wewnętrznego, natomiast obecnie konsekwentnie zaliczają je do aktów prawa miejscowego. Analiza wskazuje, że mimo braku zmian legislacyjnych, na skutek rozstrzygnięć sądowych następuje ewolucja w postrzeganiu i zakresie obo wiązywania tych uchwał. Studium przypadku obejmujące uchwały miast Unii Metropolii Polskich pozwoliło na uchwycenie różnic w praktyce ich publikacji w dziennikach urzędowych województw. W wielu województwach uchwały te pozostają traktowane jako akty kierownictwa wewnętrznego i nie są publikowane, co jest akceptowane przez wojewodów pełniących funkcje nadzorcze. Wyniki badań wskazują zatem, że pomimo utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych nadal występują istotne rozbieżności w stanowiskach organów nadzoru.
Bibliografia
Błaś A., [w:] Prawo administracyjne, Wrocław 2000.
Błaś A., Boć J., Stahl M., Ziemski K., Formy prawne w sferze działań zewnętrznych administracji publicznej, [w:] Prawne formy działania administracji. System prawa administracyjnego, t. 5, red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2013.
Dawidowicz W., Nauka prawa administracyjnego, Warszawa 1965.
Dąbek D., Prawo miejscowe samorządu terytorialnego, Bydgoszcz–Kraków 2003.
Dąbek D., Sądowa kontrola aktów prawa miejscowego – aspekt materialnoprawny, „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” 2013, nr 3.
Janku Z., Zarys prawa administracyjnego, Warszawa–Poznań 1985.
Jaworska-Dębska B., Źródła prawa administracyjnego – prawo miejscowe, [w:] Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, red. Z. Duniewska, B. Jaworska-Dębska, R. Mi chalska-Badziak, E. Olejniczak-Szałowska, M. Stahl, Warszawa 2016.
Karciarz M., Lewandowski T., Diety i zwrot kosztów podróży radnych jednostek samorządu terytorialnego, LEX/el. 2011, https://sip.lex.pl/#/publication/469897176.
Kuta T., [w:] J. Boć, T. Kuta, Prawo administracyjne, Warszawa 1984.
Longchamps F., Akt administracyjny w świetle Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, [w:] Zagadnienia prawne Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, t. 2, Warszawa 1954.
Michalska-Badziak M., [w:] Prawo administracyjne, red. M. Stahl, Warszawa 2009.
Niewiadomski Z., Prawo administracyjne, Warszawa 2006.
Ochendowski E., Prawo administracyjne, Toruń 2006.
Sancewicz P., Przestrzeń obowiązywania aktów prawa miejscowego po nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw, „Studia Prawa Publicznego” 2021, nr 4(36), DOI. 10.14746/spp.
Sikora K., Istota i charakter prawny aktów prawa miejscowego w zakresie ich sądowoadministracyjnej kontroli, Lublin 2017.
Starościak J., Prawne formy działania administracji, Warszawa 1957.
Starościak J., System prawa administracyjnego, t. 3, Wrocław 1978.
Szewczyk M., Ziemski K., Prawo miejscowe a przepisy gminne, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 1992, nr 1.
Ura E., Prawo administracyjne, Warszawa 2010.
Wierzbowski M., Wiktorowska A., [w:] M. Wierzbowski, Prawo administracyjne, Warszawa 2007.
Ziemski K., Indywidualny akt administracyjny jako forma prawna działania administracji, Poznań 2005.
Zimmermann M., [w:] M. Zimmermann., M. Jaroszyński, W. Brzeziński, Polskie prawo admini stracyjne, Warszawa 1956.
Zimmermann J., Prawo administracyjne, Warszawa 2012.
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r., t.j. Dz.U. z 1976 r. Nr 7, poz. 36 ze zm.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1153.
Ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów praw nych, t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1461.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.
Uchwała nr LXXVI/1976/24 Rady Miasta Gdańska z dnia 18 kwietnia 2024 r. w sprawie ustalenia diet i zwrotu kosztów podróży dla radnych Miasta Gdańska, https://baw.bip.gdansk.pl/UrzadMiejskiwGdansku/document/558258/Uchwala-LXXVI_1976_24.
Uchwała nr I/4/24 Rady Miasta Szczecin z dnia 7 maja 2024 r., https://bip.um.szczecin.pl/files/0AAF1DBBB0A241B4B5E23AAB9D757A64/4.pdf.
Uchwała nr 1782/LIX/2024 Rady Miasta Lublin z dnia 18 kwietnia 2024 r. w sprawie wysokości i zasad ustalania diet przysługujących radnym Rady Miasta Lublin, https://bip.lublin.eu/gfx/bip/userfiles/_public/import/rada_miasta_lublin/uchwaly/viii_kadencja/59_sesja_18-04-2024/uchwala_nr_1782_lix_2024_rady_miasta_lublin_z_dnia_18_kwietnia_2024_roku.pdf.
Uchwała nr XVII/339/2011 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 16 czerwca 2011 r., https://bip.warszawa.pl/NR/rdonlyres/00108a8c/otrlaxextayairwzteupzykywnwtshqy/tekstujednoliconyuchwałyNrXVII3392011.pdf.
Uchwała nr XX/581/08 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 17 kwietnia 2008 r. w sprawie ustalenia zasad przyznawania oraz wysokości diet dla radnych Rady Miejskiej Wrocławia, https://baw. um.wroc.pl/UrzadMiastaWroclawia/document/59369/.
Uchwała nr LXXII/2032/21 Rady Miasta Krakowa z dnia 17 listopada 2021 r. w sprawie zasad, na pod stawie których przysługują radnym Miasta Krakowa diety za udział w pracach Rady Miasta Kra kowa i jej organów, https://www.bip.krakow.pl/?dok_id=167&sub_dok_id=167&sub=uchwala&query=id%3D26062%26typ.
Uchwała nr XLIII/948/22 Rady Miasta Katowice z dnia 27 stycznia 2022 r., https://bip.katowice.eu/Lists/Dokumenty/Attachments/127860/Sesja XLIII-948-22.pdf.
Uchwała Nr LVIII/1070/VIII/2022 Rady Miasta Poznania z dnia 18 stycznia 2022 r., https://bip.poznan.pl/bip/uchwaly/uchwala-nr-lviii-1070-viii-2022-z-dnia-2022-01-18,86439.
Uchwała nr XLIII/823/2000 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 5 lipca 2000 r., https://bip.uml.lodz.pl/files/bip/public/rada_miejska/interpelacje/7/03_823.pdf.
Uchwała nr LIV/1046/2021 z dnia 02 grudnia 2021 w sprawie określenia zasad przyznawania, wysoko ści i otrzymywania diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych przysługujących radnym Rady Miasta Kielce, https://bipum.kielce.eu/prawo-lokalne/uchwaly-rady-miasta-kielce/uchwala-nr-liv10462021-z-dnia-2021-12-02-w-sprawie-okreslenia-zasad-przyznawania-wysokosci-i-otrzymywania-diet-oraz-zwrotu-kosztow-podrozy-sluzbowych-przyslugujacych-radnym-rady-miasta-kielce.html.
Uchwała Nr IX/173/2015 Rady Miasta Rzeszowa z dnia 28 kwietnia 2015 r. w sprawie określenia diet dla radnych Rady Miasta Rzeszowa i przewodniczących Rad Osiedli; https://bip.erzeszow.pl/pl/368-sesje-rady-miasta-rzeszowa-uchwaly-protokoly-nagrania/43152-uchwaly/43407-uchwalanr-liv11472021-z-dnia-23-listopada-2021-r-zmieniajaca-uchwale-w-sprawie-okreslenia-diet-dla-radnych-miasta-rzeszowa-i-przewodniczacych-rad-osiedli.html?srch=w sprawie diet radnych#ak2.
Uchwała nr XXXVII/554/21, Rady Miasta Białystok z dnia 29 marca 2021 r. w sprawie ustalenia diet radnym, https://www.bip.bialystok.pl/wladze/rada_miasta_bialystok/uchwaly_rady_miasta_bialegostoku/kadencji20182023/uchwala-nr-xxxvii-554-21.html.
Wyrok TK z 29.10.1986 r., U 2/86, LEX.
Wyrok NSA z 29.01.2015 r., II OSK 3270/14, CBOSA.
Wyrok NSA z 7.11.2017 r., sygn. akt II OSK 2794/16, CBOSA.
Wyrok NSA z 28.04.2020 r., II OSK 570/19, CBOSA.
Wyrok NSA z 17.11.2021 r., III OSK 4382/21, CBOSA.
Wyrok NSA z 14.06.2022 r., III OSK 5279/21, CBOSA.
Wyrok NSA z 13.03.2024 r., III OSK 1522/22, CBOSA.
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 27.02.2023 r., II SA/Bd 1215/22, CBOSA.
Wyrok WSA w Gdańsku z 19.10.2023 r., III SA/Gd 344/23, CBOSA.
Wyrok WSA w Gdańsku z 17.04.2024 r., III SA/Gd 587/23, CBOSA.
Wyrok WSA w Gdańsku z 6.06.2024 r., III SA/Gd 651/23 CBOSA.
Wyrok WSA w Kielcach z 24.04.2024 r., II SA/Ke 133/24, CBOSA.
Wyrok WSA w Krakowie z 12.04.2007 r., III SA/Kr 995/06, „Nowe Zeszyty Sądownictwa Administracyjnego” 2007 r., nr 3, poz. 46.
Wyrok WSA w Lublinie z 21.08.2014 r., III SA/Lu 650/14, CBOSA.
Wyrok WSA w Łodzi z 19.01.2024 r., III SA/Łd 542/23, CBOSA.
Wyrok WSA w Olsztynie z 14.11.2023 r., II SA/Ol 693/23, CBOSA.
Wyrok WSA w Opolu z 12.07.024 r., II SA/Op 316/13, CBOSA.
Wyrok WSA w Poznaniu z 14.11.2019 r., IV SA/Po 401/19, CBOSA.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Joanna Martyniuk - Placha

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

