Prawna ochrona i odbudowa zdegradowanych ekosystemów wodnych na przykładzie rzeki Odry
DOI:
https://doi.org/10.61823/dpia.2025.3.341Słowa kluczowe:
prawo ochrony środowiska, odbudowa zdegradowanych ekosystemów rzecznych, instrumenty prawne, działania naprawcze, rewitalizacjaAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie stanu i instrumentów prawnych w zakresie ochrony i odbudowy zdegradowanych ekosystemów wodnych ze wskazaniem uwarunkowań ekologicznych i rozwiązań technicznych na przykładzie katastrofy ekologicznej w rzece Odrze w 2022 r., czego konsekwencją było powstanie szkód w środowisku wodnym oraz w gatunkach i siedliskach przyrodniczych. W celu naprawy tych szkód ustanowiono procedury monitoringu stanu wód pod względem zagrożenia występowania złotej algi oraz system przekazywania informacji, a także poszerzono katalogu przesłanek do cofnięcia lub ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego. Uchwalono także ustawę o rewitalizacji rzeki Odry z 2023 r., która dotyczy jedynie działań mających na celu zabudowę rzeki, a pomijane są zasadnicze kwestie rewitalizacji tej rzeki. Ponadto w ustawie należy doprecyzować kwestie dotyczące siatki pojęciowej, systemu informacyjnego i analizy skutków inwestycji prowadzonych na tej rzece.
Bibliografia
Bajkiewicz-Grabowska E., Mikulski Z., Hydrologia ogólna, Warszawa 2006.
Bar M., Jendrośka J., Odpowiedzialność prawna za szkody ekologiczne w Unii Europejskiej, [w:] Europa w Polsce – Polska w Europie, cz. II, red. H. Mruk, B. Koszela, Poznań 2004.
Ćwiek P., Szkoda w środowisku - procedura podejmowania działań naprawczych, LEX/el. 2021.
Ćwiek W., Ćwiek P., Szkody w środowisku - decyzje naprawcze i zapobiegawcze, LEX/el. 2023.
Dunalska J.A., Grochowska J., Wiśniewski G., Napiórkowska-Krzebietke A., Can we restore badly degraded urban lakes?, „Ecological Engineering” 2015, vol. 82.
Górski M., Odpowiedzialność administracyjnoprawna w ochronie środowiska, Warszawa 2008.
GIOŚ, Procedura monitorowania interwencyjnego Prymnesium parvum „złotej algi”, wydanie 3 z dnia 7.11.2023, https://www.google.com/search?client=firefox-b-d&q= Procedura +monitorowania+interwencyjnego+Prymnesium+parvum+%E2%80%9Ez% C5%82otej +algi%E2%80%9D.
Gruszecki K., Prawo ochrony środowiska. Komentarz, wyd. VI, LEX WKP 2022.
Gruszecki K., Prawo wodne. Gospodarowanie wodami. Komentarz, LEX WKP 2024.
IOŚ-PIB, Wstępny raport zespołu ws. sytuacji na rzece Odrze, 30 września 2022 r., red. A. Kolada, https://ios.edu.pl/aktualnosci/wstepny-raport-zespolu-ds-sytuacji-na-rzece-odrze
IOŚ-PIB, Raport kończący prace zespołu ds. sytuacji w Odrze, https://ios.edu.pl/wp-content/uploads/2022/12/raport-konczacy-prace-zespolu-ds-sytuacji-w-odrze-2.pdf
Jaworowicz-Rudolf A., Odpowiedzialność z tytułu zapobiegania i naprawiania szkód w środowisku, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica” 2015, vol. 74.
Krupa B., Zasady odpowiedzialności za szkodę w środowisku - aspekty administracyjnoprawne, „Roczniki Nauk Prawnych” 2013, tom XXIII, nr 3.
Lampert W., Sommer U., Ekologia wód śródlądowych, Warszawa 1996.
Odum E.P., Podstawy ekologii, Warszawa 1982.
Radecki W., Ustawa o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie. Komentarz, Warszawa 2008.
Rakoczy B., Odpowiedzialność za szkodę w środowisku, dyrektywa 2004/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, komentarz, Toruń 2010.
Rakoczy B., Szkoda w środowisku a szkoda wyrządzona oddziaływaniem na środowisko, [w:] Wybrane problemy prawa ochrony środowiska, red. B. Rakoczy, M. Pchalek, Warszawa 2010.
Rakoczy B., Komentarz do ustawy o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie, LexisNexis, Warszawa 2014.
Umiński T., Ekologia. Środowisko. Przyroda, Warszawa 1995.
Vannote R.L., Minshall G.W., Cummins K.W., Sedel J.R., Cushing C.E., River continuum concept, “Canadian Journal of Fisheries and Aquatic Sciences” 1980, vol. 37(1).
WFOŚiGW w Opolu, Program „Odbudowa ekosystemu i różnorodności biologicznej rzeki Odry, https://www.wfosigw.opole.pl/oferta/program-odbudowa-ekosystemu-i-roznorodnosci-biologicznej-rzeki-odry/
Zębek E., Seasonal dynamics of phytoplankton with relation to physicochemical water parameters above and below the hydroelectric plant on the Pasłęka River (north-east Poland), “Water Resources” 2014, vol. 41(5).
Zębek E., Międzynarodowe i krajowe podstawy prawne i bioindykatory (glony) oceny stanu jakości wód powierzchniowych, [w:] Odpowiedzialność za środowisko w ujęciu normatywnym, red. E. Zębek, M. Hejbudzki, Olsztyn 2017.
Zębek E., Napiórkowska-Krzebietke A., Rozwój przepisów prawnych w zakresie bioindykacji środowiskowej a stan jakości wód jeziorowych, „Studia Prawnoustrojowe” 2019, nr 43.
Zębek E., Water-law permission as an administrative and legal instrument for the management and protection of water resources, “Acta Scientiarum Polonorum Administratio Locorum” 2020, vol. 19(2).
Zębek E., Rola i zadania służb mundurowych w likwidacji szkód powstałych w środowisku – aspekt prawny i organizacyjnych, [w:] Policja między historią a prawem, red. J. Dobkowski, N. Kasparek, A. Misiuk, Olsztyn 2022.
Zębek E., Napiórkowska-Krzebietke A., Działania prawne i naprawcze wobec szkód w środowisku wodnym. Studium przypadku katastrofy ekologicznej na rzece Odrze, „Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu” 2023, nr 3(79).
Żelazo J., Renaturyzacja rzek i dolin, Infrastruktura i Ekologia Terenów Wiejskich 2006, nr 4(1).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Elżbieta Zębek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
