Ewolucyjna retrospektywa powstania i rozwoju współczesnego prawa (Dyskurs Prawniczy i Administracyjny, 2023)
Celem artykułu jest zwrócenie uwagi nie tylko teoretyków, ale także historyków prawa na fakt, że to prawo zaczęło swoją ewolucję od „zwyczaju”. Właśnie zwyczaj opiera się na uznaniu 84 Andrii Lutskyi, Myroslav Lutskyi, Roman Lutskyi światopoglądu i uległości. Było ono bliższe sprawiedliwości, a więc odpowiadało ideom ideału prawa jako najwyższego dobra; zapewniając spokój, porządek i wzajemne zrozumienie. Zdaniem autorów obowiązujące prawo, podobnie jak powstanie państwa, przeszło znaczącą historyczną drogę jego kształtowania się i rozwoju od pierwotnego zwyczaju do usankcjonowanego przez państwo prawa pozytywnego. Co więcej, we wczesnych państwach zwyczaj ten dominował nawet przy uporczywych i stale nasilających się próbach władzy państwowej poprzez wykorzystanie aparatu sądowniczego i administracyjnego wpływać na status prawny społeczeństwa i zdominować go. To z kolei zapewniało stopniowe łączenie różnych form regulacji prawnych pochodzących od społeczeństwa i państwa. Samych źródeł i podstaw obecnego prawodawstwa można doszukiwać się w regulacji społecznej prymitywnego społeczeństwa, która została przeprowadzona za pomocą zwyczajów, tabu, moralności itp. Ponadto głównymi zasadami prawa zwyczajowego, jako pierwszej formy prawa pozytywnego, były zasady mitologiczne i religijne, które również rozwijały się i były uzupełniane w dalszym rozwoju jego form. Źródła obowiązującego prawodawstwa, odzwierciedlające historyczny początek jego stopniowego kształtowania się i rozwoju, różnią się według pewnych wymiarów przestrzennych i społecznych.
Keywords: ewolucja prawa; teoria rozwoju prawa; ustawodawstwo obowiązujące; państwo; zwyczaj; prawo obowiązujące; prawo stanowione