Charakter prawny i kontrola środków celowych otrzymywanych przez jednostki samorządu terytorialnego w sytuacjach kryzysowych (Dyskurs Prawniczy i Administracyjny, 2024)
Sytuacje kryzysowe uzasadniają stosowanie nadzwyczajnych środków i instrumentów antykryzysowych. Regułę powyższą można było zaobserwować w okresach kryzysu pandemicznego oraz kryzysu uchodźczego, kiedy to polski ustawodawca w sposób szczególny uregulował relacje między organami państwowymi a organami jednostek samorządu terytorialnego, zarówno w sferze administracyjnej, jak też w sferze finansowej. Wprowadzony wówczas mechanizm przekazywania samorządom tzw. środków z funduszy celowych umiejscowionych w Banku Gospodarstwa Krajowego wywołał swoistą rewolucję w porządku prawnym regulującym gospodarkę budżetową samorządu terytorialnego. Podstawowym celem niniejszego artykułu jest ustalenie charakteru prawnego dochodów jednostek samorządu terytorialnego określanych przez ustawodawcę jako tzw. środki lub dofinansowania, niebędące subwencją lub dotacją, otrzymywanych przez te jednostki w okresach kryzysowych. Analiza została przeprowadzona na przykładzie środków przekazywanych polskim samorządom podczas kryzysu pandemicznego w 2020 r. (z Funduszu Przeciwdziałania COVID-19) oraz podczas kryzysu uchodźczego w 2022 r. (z Funduszu Pomocy). W analizie tej obok metody dogmatycznej, wykorzystana została metoda porównawczoprawna polegająca na porównaniu cech prawnych powyższych środków (dofinansowań) z cechami prawnymi dotacji celowej.
Keywords: dochody budżetów jednostek samorządu terytorialnego; środki celowe; fundusze; celowe; fundusze kryzysowe BGK; sektor finansów publicznych